Toelichting ontwerp Purmerend / Weidevenne / terrein voormalige betoncentrale / Purmerend Prosperity Mach Eén & Purmerend Prosperity Mach Twee / Hans van Houwelingen 2007/8


StamBank / Purmerend Prosperity Mach Twee

Welvaart is in onze maatschappij een aan de economie gerelateerd begrip. Maatstaven voor economische groei en welvaart zijn onafscheidelijk. De wens is begrijpelijk om de groei van Purmerend uit te drukken in een alternatief symbool ter vervanging van de kraan van de betoncentrale, die dat zelf jarenlang zo goed had gedaan. Het is echter ook denkbaar om dit succes vanuit een ander gezichtspunt te benaderen.  

Iedere vooruitgang is het gevolg van inzet van mensen. De vooruitgang ten tijde van het modernisme werd geduwd en gestuwd door idealen. De huidige vinex-wijken zouden niet hebben kunnen bestaan zonder het modernistische gedachtegoed, al leven we nu in een tijdperk met heel andere opvattingen. Achter nieuwe ontwikkelingen in het bouwen en wonen staan altijd architecten met ideeën en overtuigingen.

Het is billijk te redeneren dat de vooruitgang van Purmerend deels een gevolg is van het werk van architecten zoals de in Purmerend geboren en getogen Mart Stam (1899-1986).
Mart Stam kreeg een grote reputatie als architect van de Nieuwe Zakelijkheid en werd door zijn moderne opvattingen en denkbeelden over bouwen wereldberoemd. Hij ontwierp onder andere de fameuze Van Nellefabriek. Wereldwijd werd hij geroemd als architect van de toekomst.
De eerste zelfstandige opdracht die hij uitvoerde was in Purmerend in 1926. Het betrof een monumentale zitbank, ter ere van de plaatselijke huisarts J.J.Maats. Voor Purmerend bleef het daar ook bij.
Het monument bestaat nog steeds, maar het is door diverse veranderingen totaal vernield en verworden tot een armzalig stadsbankje.

Niemand kan ontkennen dat mooie steden hun succes danken aan hun culturele erfgoed. De voorspoed van een stad tekent zich in eerste instantie weliswaar af in economische vooruitgang maar op den duur in zijn cultuurgoed.
In de overdrive (mach-twee) zou ik de groei van Purmerend zichtbaar willen maken door de zitbank van Mart Stam in productie te nemen en tien exemplaren te plaatsen op nader te bepalen locaties in Purmerend. Niet als gedenkmonument, maar als monumentaal stadsmeubel; een uniek aan Purmerend gelieerd cultureel product van de hoogste kwaliteit.

Het kon niet anders dan dat beton ook voor Mart Stam het favoriete materiaal was om mee te werken. De toepassing van beton gaf de architecten in die  tijd ongekende mogelijkheden. Beton was vooruitgang. In deze tijd heeft vooruitgang een andere gezicht gekregen. Het bouwen wordt niet meer ideologisch gedicteerd maar is toegesneden op individualiteit van mensen.
In de splinternieuwe woonwijk Weidevenne kun je daar even over mijmeren terwijl je er op zit. Je zou het een denkmeubel kunnen noemen. Met uitzicht op het water van het Noord Hollands kanaal, waar de zandschepen werden gelost door een kraan die het symbool was voor de vooruitgang van Purmerend.