Dear visitor, we’re working on a new website. Coming soon!

projects books text cv publications contact

Gemeente Leeuwarden / Hans van Houwelingen 2005/6
Toelichting ontwerp Oldehoofsterkerkhof

It skeane Âldehoustertserkhôf  

Veel steden danken hun imago aan imposante bouwwerken die zelfstandig het beeld van een gehele stad oproepen. Het Colosseum in Rome, de Ijffeltoren in Parijs, het Empire State Building in New York, de Euromast in Rotterdam; allen dragers van de ziel van hun stad. De Oldehove in Leeuwarden is zo'n beladen monument. Deze toren bepaalt het beeld van deze stad en zal dat altijd blijven doen. Onbedoeld dankt de Oldehove zijn allure aan het feit dat hij enorm is verzakt en daarom niet werd afgebouwd. Een wonderschone scheve stomp van slechts veertig meter hoog is het gezicht van Leeuwarden. Iedereen kent hem en iedereen houdt van zijn onvolmaaktheid.
Dit soort monumenten bewaken de geschiedenis van een stad en creëren tegelijkertijd ruimte voor stedelijke vernieuwing. Zo is ook de Oldehove een permanente toeschouwer van een voortschrijdende  stedelijke ontwikkeling. De grote betekenis die de Oldehove voor de stad Leeuwarden heeft geeft aanleiding tot een uitgesproken vormgeving van het aan zijn voet gelegen Oldehoofsterkerkhof.

Graag leg ik u een plan voor dat zich inhoudelijk en in vorm adequaat verhoudt tot de omgeving; een pleinontwerp in duet met de imperfecte schoonheid van de Oldehove.
Het principe van dit ontwerp is dat het Oldehoofsterkerkhof zo scheef is als de Oldehove zelf. De toren staat 2.3˚ uit het lood maar komt in dit plan loodrecht ten opzichte van het plein te staan. Het eenvoudige gegeven dat dit plein een knieval naar de toren maakt breekt alle bouwkundige conventies en brengt frisheid en spanning in het totale gebied. De aandacht wordt verlegd van de toren naar de omgeving en omgekeerd: staat de Oldehove scheef of is Leeuwarden scheef?
De bestrating van het plein bestaat uit een patroon van rode en gele bakstenen, aan de lange zijden voorzien van vier rijen vierkante gepolijste, enigszins bolle RVS 'stenen'. Het patroon in het straatwerk ontstaat door een speciaal ontworpen steenverband.
Het plein is voorzien van een 'fontein' die aan de hoge kant, over de gehele lengte van het plein, een golf (golfje) ontrolt die naar beneden stroomt. De sequentie is variabel. De geschiedenis van deze locatie, waarin terp en water elkaar elementair bestreden, is zo nadrukkelijk mogelijk vertaald naar een spannend schouwspel en een aangename waterpartij.

Over de totale breedte van het plein is het hoogteverschil 2 meter. Per halve meter, de plaats die een mens inneemt, betekent dat een hoogteverschil van 2 centimeter, wat fysiek niet of nauwelijks waarneembeer is. Er bestaat dan ook geen belemmering voor ouderen of invaliden.
Daarentegen is er een groot visueel effect. Omdat we in een gebouwde omgeving zijn ingesteld op horizontale en verticale elementen zal het plein zich voor het oog nadrukkelijk als scheef aftekenen. Het zal, door het ontbreken van afwateringskolken, zeer strak en scheef tonen. Alle elementen zijn sterk geaccentueerd in hun verschijning, waardoor een spannend spel ontstaat tussen de rechte omgeving, de scheve toren en het scheve plein.

Stedenbouwkundig zijn er voordelen ten opzichte van de bestaande plannen. De geplande trap en de muur aan de Boterhoekzijde, die zichtbaar uit nood geboren zijn om hoogteverschil te compenseren, komen te vervallen waardoor er een ruime en logische pleinentree ontstaat. Daarbij komt dat de rijweg en de bebouwing aan de Boterhoek zich veel royaler tonen als ze niet meer in de diepte zitten opgesloten.
De trap die aan de zijde van het Stadskantoor moet komen past daarentegen goed in een décor van wandelend en winkelend publiek.
De scheefheid van het plein maakt het gebruik lijnafwatering mogelijk, waardoor afwateringskolken achterwege kunnen blijven. De bestrating kan daardoor zeer strak worden aangelegd wat de esthetische kwaliteit van de omgeving ten goede komt.

Dit ontwerp is breder uitgewerkt dan de vraag die u heeft gesteld. Dat is gedaan in de overtuiging dat het de gehele omgeving ten goede zal komen. Een plein aan de voet van zo'n betekenisvol monument moet zich zetten in het hart van de stad en de kracht hebben een reputatie te verwerven.
Het plan is getoetst op financiële en logistieke haalbaarheid. Een overzicht van kosten voor aanpassing van de huidige plannen is op dit moment niet te geven. De huidige bouwplannen vereisen echter enkele aanpassingen om met it skeane Âldehoustertserkhôf waardig gestalte te geven aan de gerespecteerde Oldehove.