Pissing in Public
Sculptuurquadrienniale Riga, 2004.
Het is duidelijk dat de Letse hoofdstad Riga geen restanten accepteert van de armoede die het communisme met zich meebracht. De meeste oude mensen zijn getekend door de jarenlange repressie, maar het lijkt slechts een kwestie van tijd dat zelfs deze sporen van het verleden zijn verdwenen. Overal is zichtbaar dat de stad zich in ijltempo vernieuwt. In de oude binnenstad is geen krot meer te vinden, alles staat fris in de verf.
Talrijke aan het oog onttrokken vervallen plekken die thans dienst doen als openbaar toilet passen niet meer in het moderne propere straatbeeld en zullen snel verdwijnen. Mijn voorstel is daarom om plassen in Riga te cultiveren. Een verandering waarin wildplassen op aan het zicht onttrokken illegale locaties verdwijnt en gecontroleerd plassen in het openbaar gebruik wordt. Hier en daar is er in Riga een, door een toiletjuffrouw beheerd, openbaar toilet te vinden, maar legaal plassen in het openbaar vraagt een culturele omslag. Het accentueert een moderne stedelijke noodzaak: beheersbaarheid.
Riga is zo druk bezig met de metamorfose, dat er nog geen sprake is van randverschijnselen die horen bij het decadente leven in een grote westerse stad. Iedereen zit keurig in de kleren en loopt netjes in de pas. Geen lallende dronken kids, geen protesterende minderheden of randgroepen, geen artistieke underground, geen kauwgumplakken op straat, geen graffity en geen zwerfvuil.
In Amsterdam, maar ook in andere Nederlandse steden, is het openbaar plassen een doelmatig en sociaal geaccepteerd verschijnsel. Vanaf 1880 tot op de dag van vandaag verschaft de Amsterdamse ‘krul’ de minimale privacy om op die plek in het openbaar te plassen en daarmee wildplassen te controleren. Amsterdam kan bogen op een lange traditie waarin het urinoir zijn nut voor de stad heeft bewezen. Tegenwoordig blijkt het prime time mobiele urinoir, als middel tegen het opnieuw oprukkende
wildplassen uitermate goed te werken. Plassen op straat is een beproefd Nederlands product, dat daarbij grote esthetische hoogte heeft bereikt.
In 1925 beleeft Amsterdam een hoogtepunt als Hildo Krop een prachtig urinoir ontwerpt, dat op de Oudezijds Voorburgwal nu nog steeds in gebruik is. Het boekje Straatmeubilair Amsterdamse School 1911-1940 meldt:
“Krop heeft een staande man gemaakt, die zijn vuisten gebald in de lucht steekt terwijl zijn geopende mond op een daarbij aangeheven strijdlied duidt. Aan dit beeldje is Krops socialistische kunst- en maatschappijvisie duidelijk af te lezen”.
Het is bekend dat stadsbeeldhouwer Hildo Krop (zie afbeelding, p.19) een fervent aanhanger was van het communisme. De idealen van het communisme, zoals die destijds in Nederland werden gevoeld, kunnen in mijn ogen niet beter worden getypeerd dan door deze verbeelding van een strijdlied zingende man die in vrijheid staat te plassen. Daarom wil ik een kopie van Krops urinoir laten maken en dat permanent in Riga plaatsen. Dit urinoir, in Riga, reflecteert op dubbelzinnige wijze de sociale geschiedenis van twee totaal verschillende landen die elkaar nu in Europa de hand geven. Letland ontmoet Nederland in het urinoir; zondermeer het beste moment om de vrijheid te beleven.
Bron: Hans van Houwelingen, ontwerptoelichting Pissing in Public, Riga, Letland, 2003
|
