Dear visitor, we’re working on a new website. Coming soon!

projects books text cv publications contact

Maastricht / Hof van Tilly / De stand van het kwik
Toelichting ontwerp Hans van Houwelingen 2004

Bij geheim Koninklijk Besluit geeft Vader Koning Willem I op 21 juli 1834 toestemming om de Hof van Tilly aan te kopen als Rijks Lagere School. Na een lange geschiedenis van wisselend privaat bezit heeft het gebouw sinds 1834 maar één functie gehad: het onderbrengen van leerlingen en studenten.
Massa's leerlingen en studenten zijn in dit gebouw gevormd gedurende de 170 jaar dat er de Rijks Lagere School, later de Rijks Kweekschool en tegenwoordig de Universiteit Maastricht werden ondergebracht.
Het oude gebouw, dat weliswaar enkele rigoureuze verbouwingen heeft ondergaan, trotseert de eeuwen; haar gebruik daarentegen is per definitie vluchtig. Typisch voor onderwijsgebouwen is de nadrukkelijke aanwezigheid van tijdelijkheid. Behalve het gebouw is niets permanent.
Alles is gericht op een tijdelijk verblijf om de geest te vormen voor een verblijf elders. 'Na een opmerkelijk transformatieproces van vier jaar - zij arriveren als 'boertjes-van-buten' en nemen als heren in kostuum met strohoed afscheid- verlaten zij Maastricht om elders in Nederland of Nederlands-Indië een baan te zoeken.'
De tijdelijke aanwezigheid van mensen uit zich in een informatief, pamfletachtig en snel gebruik van het gebouw, dat prettig contrasteert met zijn historische gewicht. Het is doordrenkt met de energie van jonge mensen aan het begin van hun leven. 'De kwik (kwekeling) was in het Maastricht van het eind van de 19e eeuw en het begin van de 20ste eeuw een opvallende verschijning, niet alleen door zijn taal maar ook door zijn uiterlijk en zijn- voor autochtonen- vaak vreemde gewoonten.'
Studenten zijn zich, vaak meer dan anderen, bewust van hun rol in de samenleving. Vaak ligt de kiem van maatschappelijke verandering bij studenteninitiatieven. Door de tijd heen blijken universiteiten een kruitvat van protest, verzet, vernieuwing en ideologie te zijn.

De huidige gebruiker van de Hof van Tilly, de faculteit cultuurwetenschappen, worstelt met haar identiteit, schrijft Wammes Bos in de Observant van 19 februari 2004. De nieuwe opleiding European Studies binnen de faculteit is erg in trek bij nieuwe studenten, maar vraagt tegelijkertijd om bijstelling van verouderde inzichten. Europa, oorspronkelijk een economische eenheid, toont zich steeds meer als een nieuwe politieke en culturele realiteit. Er ontstaat in de EU een politieke notie dat een economische unie niet kan functioneren zonder culturele unie; ontwikkeling van Europese cultuur is daarom een noodzakelijk economisch glijmiddel.
Omgekeerd kan cultuur niet meer worden losgezien van politiek. Culturele wetenschap is een interdisciplinaire wetenschap geworden. Tannelie Blom hoogleraar in het ES-programma vraagt zich in hetzelfde artikel af of de naam van de faculteit niet moet worden veranderd in 'culturele en politieke wetenschappen'.
Ik zou in willen haken op deze ontwikkeling. Dit is m.i. het goede moment om dit nieuwe inzicht bij de cultuurwetenschappen te visualiseren. Mijn voorstel is een kunstwerk te maken over studenten en universiteiten; een introspectie op hun culturele en politieke betekenis. Een werk dat bij de permanentie van het gebouw past, er zelfs aan vast zit, maar dat zich tevens verhoudt tot haar vluchtige gebruik.
Samen met de faculteit (in welke vorm valt nog te bezien), wil ik 57 foto's verzamelen, die representatief zijn voor een bloemlezing over de invloed van studenten en universiteiten op de wereld. Deze foto's worden op de zonweringen voor de ramen op de binnenplaats gezeefdrukt. Normaal niet te zien zakken ze bij felle zon als pamfletten voor de ramen en geven een indringend beeld van studentenleven.

Op de ontwerpschetsen zijn willekeurig gekozen historische foto's te zien van studenten, studentenbewegingen, studentenprotesten etc., die meer of minder invloed hebben (gehad) op de wereld. Sommige foto's zijn tot icoon uitgegroeid, andere hebben slechts locale betekenis.
Graag wil ik docenten en studenten van de faculteit- liefst programmatisch- in dit project betrekken om een gemotiveerde selectie foto's te verzamelen. Anders gezegd wil met hen onderzoek doen naar 'de stand van het kwik'.
Eventueel kunnen foto's en motivaties tevens leiden tot een interessante publicatie.

Citaten uit:
Tuinman, P.H. en Dumoulin, P.L.L.M. 'Hof van Tilly' Maastricht 1965