Cordula Monument
Domein kasteel van Halle, Halle-Zoersel, België, 1999

 “Onze tijd is er niet één waarin alles streeft naar tijdloze permanentie. Het is niet een tijd van weelderige pleinen en stoere kastelen en van gecultiveerde aristocratie, die in vanzelfsprekende monumenten kan worden uitgebeeld. De vragen naar het verleden worden verdrongen door de actuele stedelijke dynamiek, een rijkdom aan conflicten. In de stad kun je niet vredig wegdromen in een tijdloze vergetelheid.”*
Zoersel is geen stad, maar het heeft een kasteel, het kasteel van Halle. De naam klinkt als een indrukwekkend rudiment uit een middeleeuws tijdperk, dat het plaatsje voor eeuwig op de kaart heeft gezet. Het is begrijpelijk dat deze Belgische gemeenschap zijn kasteel als een zegen ervaart. Historische gegevens zijn een waarborg voor stabiliteit
en rust. Een rijk gevulde geschiedenis laat de actualiteit gemakkelijk aan zich voorbij glijden; een dienstig alternatief voor het hectische moderne bestaan.
Kastelen behoren bij een tijd waarin de aristocratie de dienst uitmaakte. Ze representeren de macht waarbij het volk de rol van figurant is toebedeeld. Vandaag de dag brengt het de bevolking van Zoersel echter niet tot de geringste beroering dat politici het kasteel van Halle tot hun onderkomen hebben gemaakt, als was het een herleving van het elitaire machtscentrum. Het kasteel is gemeentehuis, het kasteeldomein een openbaar park.
Het historische spanningsveld tussen de machthebber en het volk is versteend tot een gemoedelijke status quo.
Ondanks een enkele zeldzame boom of vogelsoort is het park rondom het kasteel niet meer dan een plak groen voor zondagmiddag. Geen daklozen of drugshandel, zelfs homo’s besparen zich de moeite om er rond te struinen. Hoewel het geenszins de ideale plaats is om de geest in harmonie met de natuur te brengen, stemt het de bevolking tot tevredenheid.
Ook de kunst in het park blinkt uit door zijn gemoedelijkheid. “Ze plaatst zich op geen enkele wijze in de actualiteit en wordt daardoor een afspiegeling van het groen zelf. Ze is verlost van de stedelijke dynamiek en voegt zich schijnbaar moeiteloos in een tijdloos paradijs”.* In de leugen van het park, als zou het een weerspiegeling zijn van de ideale verhouding tussen mens en natuur, voegt de kunst zich met zijn eigen leugen: het ideaal zich boven het aardse geruis te verheffen tot paradijselijke schoonheid.
De vraag rijst of de leugen van het groen en daarmee die van de kunst moeten worden blootgelegd. Of kunnen beide, om de lieve vrede te bewaren, beter in stand gehouden worden? Je kunt je zelfs afvragen of de leugen wel verstoord mág worden. Na enig onderzoek werd het mij duidelijk dat het volk van Zoersel sowieso niets voelt voor dergelijke onrust. Mijn kunstwerk is daarom een ‘leugentje om bestwil’.
Op het eilandje in de kasteelvijver staat een vervallen monumentje waarvan de herkomst en de betekenis is vergeten. Geen historicus heeft kunnen achterhalen waartoe het heeft gediend. Het is met het blote oog nauwelijks zichtbaar en te voet onbereikbaar. Onwillekeurig raken parkbezoekers aan de praat met een oude man op een bankje aan het water, die hen aanbiedt om samen met hem, in zijn roeiboot, het monumentje van dichtbij te bekijken. Zijn leven is gevormd rondom een gebeurtenis in het verleden die de aanleiding was om het monument op te richten.
De man, Jan Kiekens genaamd, vertelt het verhaal van zijn grootmoeder aan een ieder die het maar wil horen. Zijn tragiek is dat mensen vergeten en het monument in verval is geraakt. Zijn doel, om recht te doen aan de geschiedenis en hem levend te houden. Niets is hem liever dan dat, als hij zelf dood is, de legende van Cordula voort leeft in
de geschiedenis van Halle.
Niet dat iemand in Zoersel zich daar verder druk om zal maken, maar het zal er bijdragen aan de rust. Zoersel als expliciete antithese van het leven in de stad, even onthecht en tijdloos functionerend als in de paradijselijke eeuwigheid.

Bron: Hans van Houwelingen, concept Cordula Monument, Amsterdam 27-04-1999.
 *Citaten: Philip Peters, Museumjournaal, nr 1 1990.