projects books text cv publications contact

Leeuwarden / Vrijheidswijk / Inrichtingsontwerp: rotonde, Leo Twijnstrastraat en Krijn van de Helmstraat

Hans van Houwelingen 2008

 

ligging

De Vrijheidswijk in Leeuwarden wordt een waterwijk. De unieke ligging aan Dokkemer-E en de beroemde Bonkevaart bieden goede mogelijkheden om krachtige stedenbouwkundige accenten te leggen. Het meest ingrijpende en boeiendste aspect in de vernieuwing in de wijk zijn de verbindingen van oude met nieuwe waterpartijen in een operationeel watercirculatie systeem. Dit ontwerp is erop gericht een hoogst mogelijke bijdrage te leveren in het beeld van deze waterverbinding.

 

problematiek

De rotonde op de Lekkummerweg en de Leo Twijnstrastraat verhinderen een coherent beeld van mooi op elkaar aansluitende waterpartijen. De verkeerslogistiek noodzaakt hier helaas een gedeeltelijk ondergrondse waterverbinding. De gedachte om deze dissonantie in het beeld met een artistieke referentie aan water te compenseren is voor de hand liggend maar niet erg spannend. Een kunstwerk dat camoufleert of refereert zou zelfs contraproductief kunnen werken; immers iedereen zou hier liever stromend water zien als dat mogelijk zou zijn geweest. Bovendien, een waterspeelplaats voor kinderen in de Krijn van de Helmstraat, zoals hier door de opdrachtgever wordt gedacht, functioneert goed bij lekker weer, maar disfunctioneert in andere seizoenen.

 

beeld

De beeldvorming van deze wijk komt het sterkst naar voren als de letterlijke watercirculatie in beeld blijft en niet onderbroken wordt door verwijzende ingrepen. Uitgangspunt is daarom geweest de feitelijke watercirculatie tot de verbeelding te doen spreken. Dit ontwerp verwijst niet naar het water, maar laat het letterlijk stromen.

 

ontwerp

De in drieën gesplitste opdracht is samengebracht in een integraal ontwerp dat het beeld van aaneengesloten waterpartijen in de Vrijheidswijk compleet maakt. D.w.z. een zichtbare waterbron die beginnend bij de rotonde, via de Leo Twijnstrastraat en de Krijn van de Helmstraat stroomt en uitmondt in de gracht bij de Konvooistraat.

De inrichting van de rotonde bestaat uit een uit de grond opwellende bron. Het water bulkt heftig uit de grond, alsof er een grote waterleiding is gesprongen en vormt een weldadige jacuzzi met enorme bubbels. Het water wordt opgevangen in een 20 cm brede stalen goot die dwars de weg oversteekt, door de gehele Leo Twijnstrastraat, en de Krijn van de Helmstraat loopt om uiteindelijk uit te monden in de gracht bij de Konvooistraat. In de Krijn van de Helmstraat gebeurt er iets bijzonders. Afhankelijk van het seizoen stroomt het water door de goot om uit te monden in de gracht bij de Konvooistraat, of staat een groot deel van de straat blank als bron van vermaak voor de buurt. Zoals de grote rivieren in de verschillende seizoenen ons een gevoel geven betrokken te zijn bij de wispelturigheid de natuur, zo zal het winterse stroompje in de Krijn van de Helmstraat 's zomers weldadig uit zijn oevers treden.

 

techniek

Op de rotonde wordt het water opgepompt en wordt afgevoerd via een goot richting de gracht bij de Konvooistraat. Het overtollige water stroomt ondergronds via een pijpleiding in dezelfde richting. Aan het einde van de goot valt het water in de gracht. Het overtollige water stroomt onzichtbaar in de gracht via de pijpleiding.

In de Krijn van de Helmstraat kunnen twee mechanische kleppen een bassin afsluiten, dat bestaat uit straatwerk met stoepranden. Zonder water is het bassin onherkenbaar en fungeert als straat.

Het water uit de ondergrondse pijpleiding wordt in het bassin gepompt en verdwijnt via een overloop aan het eind van de straat. Het water dat het bassin via de goot bereikt wordt onzichtbaar afgevoerd in de ondergrondse pijpleiding.

De stalen goot is gemaakt van spoorrails die verzonken ligt in het maaiveld. Op de rotonde rijdt het verkeer er over heen gelijk een tramrails. Op bepaalde locaties wordt de overbrugging van de goot door het verkeer vergemakkelijkt door middel van roosters.

Het plan is voorgelegd aan ingenieursbureau Grondmij-Stoelpartners, die het als realistisch en haalbaar heeft beoordeeld en graag bereid is het in een verder stadium uit te werken.

Bijgaande computer gemanipuleerde foto's geven een goede visuele indruk.